Spór o neodarwinizm. Czy współczesna biologia potrzebuje nowej teorii ewolucji? Denis Noble vs. David Sloan Wilson

Czy neodarwinizm nadal wystarcza do wyjaśnienia ewolucji biologicznej, czy rozwój współczesnej biologii zmusza nas do rewizji jego podstawowych założeń? W książce Spór o neodarwiznim nad tym pytaniem dyskutują dwaj wybitni biolodzy – David Sloan Wilson i Denis Noble.

Obaj krytycznie odnoszą się do wielu poglądów tradycyjnie kojarzonych z neodarwinizmem, między innymi do skrajnego genocentryzmu. Różnią się jednak w ocenie tego, co z tej krytyki wynika dla współczesnej teorii ewolucji. Wilson przekonuje, że rozszerzona teoria ewolucji może zapewnić spójne i wystarczająco pełne wyjaśnienie nowych odkryć, podczas gdy Noble wskazuje na jej ograniczenia w świetle współczesnej biologii i potrzebę nowych przełomów teoretycznych. Debatują między innymi o roli genów, doborze wielopoziomowym, epigenetyce, dziedziczeniu cech nabytych, teleologii oraz relacji między organizmem a środowiskiem.  Wilson i Noble przedstawiają argumenty na rzecz własnych stanowisk, pozostawiając czytelnikowi ocenę, które z tych ujęć jest bardziej przekonujące.

Ta intrygująca książka pozwala lepiej zrozumieć, na czym polega współczesny spór o teorię ewolucji oraz poznać argumenty i zagadnienia, w których naukowcy dochodzą do odmiennych wniosków. Dyskusja nie dotyczy tego, czy organizmy ewoluują, lecz obejmuje znacznie trudniejsze pytanie: jak najlepiej wyjaśnić mechanizmy i złożoność tego procesu.

Proces ewolucji jest zjawiskiem zapewne lepiej potwierdzonym niż jakiekolwiek inne w nauce. Przez kilkadziesiąt lat mechanizm ewolucji również uznawano za dobrze potwierdzony naukowo: procesy darwinowskie traktowano jako jedyny wiarygodny mechanizm i nie było dla nich żadnej alternatywy. Teoria darwinowska utraciła jednak dominację. Jaką dysponujemy alternatywą? W fascynującym dialogu na temat wystarczalności bądź niewystarczalności neodarwinizmu dwaj wybitni naukowcy, David Sloan Wilson i Denis Noble, opowiadają się za przeciwstawnymi stanowiskami w tej sprawie. Każdy, kto chciałby zapoznać się z pełną szacunku i wyważoną debatą o tym często budzącym kontrowersje zagadnieniu, poczuje powiew świeżości, wiele się dowie i uzyska lepsze narzędzia do samodzielnej oceny tej spornej kwestii.

– J. Scott Turner, emerytowany profesor biologii, State University of New York College of Environmental Science and Forestry, Syracuse

Publiczna debata na temat adekwatności i konceptualnych podstaw syntezy neodarwinowskiej, jeśli w ogóle do niej dochodzi, zbyt często jest zniekształcana przez ideologię oraz politykę i częściej podsyca emocje niż przyczynia się do zrozumienia problemu. Potrzebujemy dialogu nie tylko szczerego, ale też kulturalnego, racjonalnego i opartego na rzetelnej wiedzy. Wilson i Noble wnieśli w tym względzie ważny wkład.

– Edward Feser, profesor filozofii, Pasadena City College

David Sloan Wilson i Denis Noble uczestniczą w dialogu koncentrującym się na temacie wystarczalności bądź niewystarczalności neodarwinowskiego ujęcia biologii. Czy neodarwinizm dostarcza dostatecznie kompletnego i adekwatnego wyjaśnienia zjawisk biologicznych? Czy dokonano jakichś nowych przełomów teoretycznych, które są niezbędne do wsparcia tego ujęcia? Celem niniejszego dialogu jest zapewnienie obu stronom okazji do sformułowania najmocniejszej argumentacji na rzecz własnego stanowiska, jak również obalenia argumentów swojego interlokutora. Denis Noble i David Sloan Wilson zgadzają się co do wielu kwestii, w których ich zdaniem neodarwinizm jest błędny – a uważają, że jest ich naprawdę dużo. Mają jednak odmienne stanowiska w sprawie, czy te problemy prowadzą do całkowitej falsyfikacji darwinizmu (pogląd Noble’a), czy wskazują na potrzebę radykalnej reorientacji tej teorii (pogląd Wilsona). Niezależnie od naszych własnych przekonań w tym temacie, dyskusja między Noblem a Wilsonem oferuje przystępny i rzetelny przewodnik po nierozwiązanych problemach współczesnej teorii ewolucji.

– Steve Fuller, profesor epistemologii społecznej, Uniwersytet Warwick, Wielka Brytania

David Sloan Wilson – SUNY Distinguished Professor biologii i antropologii na Uniwersytecie w Binghamton. Zajmuje się m.in. teorią doboru wielopoziomowego, ewolucją człowieka oraz zróżnicowaniem biologicznym. Doktorat uzyskał na Uniwersytecie Stanu Michigan. Autor licznych książek, m.in. Evolution for Everyone, Does Altruism Exist? i This View of Life.

Denis Noble – emerytowany profesor fizjologii układu sercowo-naczyniowego Uniwersytetu Oksfordzkiego, pionier komputerowego modelowania narządów i układów biologicznych. Doktorat uzyskał w University College London. Autor m.in. The Music of Life, Dance to the Tune of Life oraz, wspólnie z Raymondem Noblem, Understanding Living Systems.